Ο τίτλος αυτού του ιστολογίου είναι επίτηδες διαλεγμένος! Ξέρω πως ακούγεται σαν ‘’Η οδύσσεια ενός ξενιτεμένου’’! Αλλά η πρόθεση μου είναι διαφορετική, από τον προφανώς σατυρικό χαρακτήρα του. Εδώ πρόκειται να δημοσιευθούν διάφορες σκέψεις μου, που δημοσίευσα σχετικά με τα γεγονότα από την 25η Μαΐου και μετά, σε διάφορες ηλεκτρονικές σελίδες.
Με ένα άρθρο-φωτιά, οι Financial Times καλούν στην ουσία τον Αλέξη Τσίπρα να μην υποχωρήσει στις αξιώσεις των πιστωτών. Μέσω συγκεκριμένων στοιχείων αναλύουν γιατί δεν πρόκειται να χάσει τίποτε αν πει «όχι» κηρύσσοντας πτώχευση, ακόμη και αν υπάρξει Grexit.
Ο συντάκτης του άρθρου στους FT Wolfgang Münchau εξηγεί αναλυτικά τα δεδομένα που έχει να αντιμετωπίσει η ελληνική οικονομία και στην περίπτωση του «ναι» και στην περίπτωση του «όχι». Και καταλήγει στο συμπέρασμα: Δεν έχει να χάσει τίποτα, ενώ Γερμανία και Γαλλία μόνο, θα χάσουν 160 δισ. Ευρώ σε περίπτωση ελληνικής χρεοκοπίας.
Διαβάστε ολόκληρο το άρθρο των FT:
«Ωστε εδώ είμαστε. Είπαν στον Αλέξη Τσίπρα «take it or leave it». Τι πρέπει να πράξει;
Ο Ελληνας Πρωθυπουργός δεν έχει να αντιμετωπίσει εκλογές μέχρι τον Ιανουάριο του 2019. Οποια πορεία και αν αποφασίσει τώρα, θα πρέπει να αποδώσει καρπούς μέσα σε τρία χρόνια ή και λιγότερο. Κατ 'αρχάς, τα δύο ακραία σενάρια: αποδέχεται την τελική προσφορά των πιστωτών ή αποχωρεί από τη ζώνη του ευρώ. Αποδεχόμενος την προσφορά, θα πρέπει να συμφωνίσει σε μια δημοσιονομική προσαρμογή της τάξης του 1,7% του Ακαθάριστου Εγχώριου Προϊόντος, εντός έξι μηνών.
Ο συνάδελφός μου Martin Sandbu υπολόγισε πώς μια προσαρμογή τέτοιας κλίμακας θα μπορούσε να επηρεάσει την ελληνική ανάπτυξη. Εγώ τώρα επεκτείνω αυτό τον υπολογισμό, για να συμπεριλάβω το συνολικό τετραετές πρόγραμμα δημοσιονομικής προσαρμογής, όπως ζητούν οι πιστωτές. Βασισμένος στις ίδιες παραδοχές που κάνει για το πώς η δημοσιονομική πολιτική και το ΑΕΠ αλληλοεπηρεάζονται - μια αμφίδρομη διαδικασία – φτάνω σε ένα συμπέρασμα ότι θα υπάρξει πλήγμα του επιπέδου του ΑΕΠ της τάξης του 12,6% σε διάστημα τεσσάρων ετών.
Ο λόγος του ελληνικού χρέους προς το ΑΕΠ θα αρχίσει να προσεγγίζει το 200%.
Το συμπέρασμά μου είναι πως η αποδοχή των προγραμμάτων της τρόικας θα αποτελούσε διπλή αυτοκτονία - για την ελληνική οικονομία, καθώς και για την πολιτική σταδιοδρομία του Έλληνα πρωθυπουργού.
Θα μπορούσε το αντίθετο – ακραίο σενάριο – ενός Grexit να έχει καλύτερο αποτέλεσμα;
Μπορείτε να στοιχηματίσετε ότι θα ήταν, για τρεις λόγους.
1. Το πιο σημαντικό αποτέλεσμα θα ήταν πως η Ελλάδα θα είναι σε θέση να απαλλαγεί από τις τρελές δημοσιονομικές προσαρμογές.
Η Ελλάδα θα μπορούσε να έχει ανάγκη να «τρέξει» με ένα μικρό πρωτογενές πλεόνασμα, το οποίο μπορεί να απαιτήσει μια εφάπαξ προσαρμογή αλλά αυτό είναι. Η Ελλάδα θα κήρυττε πτώχευση έναντι όλων των επίσημων πιστωτών της: Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Σταθερότητας, καθώς και για τα διμερή δάνεια από τους ευρωπαίους πιστωτές της.
Αλλά θα εξυπηρετεί όλα τα δάνεια του ιδιωτικού τομέα με το στρατηγικό στόχο να ανακτήσει την πρόσβαση στην αγορά λίγα χρόνια αργότερα.
2. Ο δεύτερος λόγος είναι η μείωση του ρίσκου. Μετά από ένα Grexit,κανείς δεν θα φοβάται τον κίνδυνο μετατροπή νομίσματος. Και η πιθανότητα μιας χρεοκοπίας θα ήταν πολύ μειωμένη, καθώς η Ελλάδα θα είχε ήδη κηρύξει στάση πληρωμών στους επίσημους πιστωτές της και θα ήταν πολύ πρόθυμη να ξανακερδίσει την εμπιστοσύνη μεταξύ των ιδιωτών επενδυτών.
3. Ο τρίτος λόγος είναι ο αντίκτυπος στην θέση της οικονομίας στο εξωτερικό. Σε αντίθεση με τις μικρές οικονομίες της Βόρειας Ευρώπης, η Ελλάδα είναι μια σχετικά κλειστή οικονομία.
Περίπου τα τρία τέταρτα του ΑΕΠ είναι εγχώρια. Το υπόλοιπο 1/4 που δεν είναι εγχώριο, τα περισσότερα προέρχονται από τον τουρισμό, κλάδος ο οποίος θα επωφεληθεί από την υποτίμηση. Η συνολική επίδραση της υποτίμησης δεν θα ήταν τόσο ισχυρή όσο θα ήταν για μια ανοικτή οικονομία, όπως η Ιρλανδία, αλλά θα ήταν επωφελής, ωστόσο. Από τις τρεις επιπτώσεις,η πρώτη είναι η πιο σημαντική βραχυπρόθεσμα, ενώ η δεύτερη και η τρίτη θα κυριαρχήσουν μακροπρόθεσμα.
Ενα Grexit, ασφαλώς, έχει παγίδες, ως επί το πλείστον βραχυπρόθεσμες.
Μια ξαφνική εισαγωγή του νέου νομίσματος θα ήταν χαοτική. Η κυβέρνηση θα αναγκαστεί να επιβάλει ελέγχους στην κίνηση κεφαλαίων και να κλείσουν τα σύνορα. Αυτές οι απώλειες χρόνου, θα είναι σημαντικές, αλλά όταν το χάος υποχωρήσει η οικονομία θα ανακάμψει γρήγορα.
Συγκρίνοντας τα δύο αυτά σενάρια, θυμάμαι την παρατήρηση Σερ Ουίνστον Τσώρτσιλ ότι η μέθη, σε αντίθεση με την ασχήμια, είναι μια κατάσταση που υποχωρεί. Το πρώτο σενάριο είναι απλά άσχημο, και θα παραμείνει πάντα έτσι. Το δεύτερο, σου δίνει ένα hangover, αλλά ακολουθεί η νηφαλιότητα.
Επομένως, εάν αυτό ήταν η επιλογή, οι Έλληνες θα είχαν έναν λογικό λόγο να προτιμούν Grexit. Αυτό, ωστόσο, δεν είναι η επιλογή που πρέπει να ληφθεί αυτή την εβδομάδα. Η επιλογή είναι μεταξύ της αποδοχής ή απόρριψης προσφοράς των πιστωτών. Το Grexit είναι πιθανό, αλλά όχι βέβαιο.
Αν ο κ Τσίπρας επρόκειτο να απορρίψει την προσφορά και να χάσει την τελευταία προθεσμία – το Eurogroup της 18ης Ιουνίου - θα κατέληγε να αθετήσει την αποπληρωμή του χρέους τον Ιούλιο και τον Αύγουστο. Σε εκείνο το σημείο, η Ελλάδα θα παραμένει στη ζώνη του ευρώ και θα αναγκαζόταν να αποχωρήσει μόνο αν η ΕΚΤ θα μείωνε τη ροή της ρευστότητας στις ελληνικές τράπεζες κάτω από το ανεκτό όριο. Αυτό μπορεί να συμβεί, αλλά δεν είναι δεδομένο.
Οι πιστωτές της ευρωζώνης, μπορεί επίσης να αποφασίσουν ότι είναι προς το συμφέρον τους να μιλήσουν για την ελάφρυνση του χρέους για την Ελλάδα σε αυτό το σημείο. Απλά φανταστείτε τη θέση τους.
Εάν η Ελλάδα επρόκειτο να χρεοκοπήσει έναντι όλων των χρεών του επίσημου τομέα, η Γαλλία και η Γερμανία μόνο θα χάσουν περίπου 160 δισ. €. Η Άνγκελα Μέρκελ και ο Φρανσουά Ολάντ θα μείνουν στην ιστορία ως οι μεγαλύτεροι οικονομικοί «losers».
Οι πιστωτές απορρίπτουν μεν τώρα κάθε συζήτηση σχετικά με την ελάφρυνση του χρέους, αλλά αυτό μπορεί να αλλάξει όταν η Ελλάδα αρχίσει την πτώχευση. Αν διαπραγματευτούν, όλοι θα ωφεληθούν. Η Ελλάδα θα παραμείνει στη ζώνη του ευρώ, εφόσον η δημοσιονομική προσαρμογή εξυπηρετεί ένα χαμηλότερο βάρος του χρέους το οποίο θα ήταν πιο ανεκτό. Οι πιστωτές θα είναι σε θέση να καλύψουν μερικές από τις – αλλιώς – σίγουρες – απώλειες.
Η κεντρική ιδέα είναι ότι η Ελλάδα, δεν έχει στην πραγματικότητα τίποτε να χάσει, απορρίπτοντας την προσφορά αυτής της εβδομάδας».
Με μια απόφαση-«βόμβα» το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, το οποίο την Τετάρτη, όπως μεταδίδει το πρακτορείο ειδήσεων Associated Press, αποφάσισε πως «οι συνθήκες διεξαγωγής του δημοψηφίσματος στην Ελλάδα, δεν πληρούν τις διεθνείς προδιαγραφές».
Το Συμβούλιο της Ευρώπης είναι διεθνής, ανεξάρτητος οργανισμός, που σε νομικό επίπεδο ασχολείται με τα ανθρώπινα δικαιώματα, την δημοκρατική ανάπτυξη, την επιβολή των νόμων και την πολιτιστική συνεργασία.
Συμφωνία: Αποδέχεται τους όρους των δανειστών ο Τσίπρας
Διαβάστε την επιστολή του Πρωθυπουργού προς Κομισιόν, ΔΝΤ και ΕΚΤ
- Συμφωνία με αποδοχή από τον Α. Τσίπρα όλων των όρων των πιστωτών – Η επιστολή που αποκαλύπτουν οι Financial Times - Νέο Μνημόνιο – Πρόγραμμα στήριξης ύψους 29,1 δισ. ευρώ ζητάει ο Τσίπρας από τους επικεφαλής της Κομισιόν, του ΔΝΤ και της ΕΚΤ - Η ελληνική κυβέρνηση αποδέχεται όλες τις αλλαγές στον ΦΠΑ, εκτός από τα νησιά που διατηρείται η έκπτωση του 30% - Διαβάστε τι θα γίνει με συντάξεις και ΕΚΑΣ - Το απόγευμα το Eurogroup θα απαντήσει στην πρόταση του Α. Τσίπρα
Financial Times: Η ελληνική πρόταση για τη συμφωνία
Ο Αλέξης Τσίπρας θα αποδεχτεί όλους τους όρους των πιστωτών που ήταν στο τραπέζι αυτό το σαββατοκύριακο με λίγες μικρές αλλαγές, σύμφωνα με το γράμμα που έστειλε ο Ελληνας πρωθυπουργός το βράδυ της Τρίτης και το οποίο έχουν στην κατοχή τους οι FT.
Η δισέλιδη επιστολή, στάλθηκε στους επικεφαλής της Κομισιόν, του ΔΝΤ και της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, συνοδεύει το αίτημα-έκπληξη που υπέβαλε η Ελλάδα για νέο πρόγραμμα στήριξης, το τρίτο, ύψους 29,1 δισ. ευρώ.
Αν και η λήξη του προγράμματος διάσωσης τα μεσάνυχτα της Τρίτης σημαίνει πως η παράταση δεν βρίσκεται πλέον στο τραπέζι, η νέα επιστολή του κ. Τσίπρα θα μπορούσε να λειτουργήσει ως βάση για ένα νέο πρόγραμμα διάσωσης τις επόμενες ημέρες.
Η επιστολή του κ. Τσίπρα λέει πως η Αθήνα θα αποδεχθεί όλες τις μεταρρυθμίσεις στον ΦΠΑ με μια αλλαγή: να διατηρηθεί η ειδική έκπτωση 30% για τα νησιά, πολλά από τα οποία βρίσκονται σε απομακρυσμένες περιοχές στις οποίες είναι δύσκολος ο εφοδιασμός.
Για το αμφιλεγόμενο ζήτημα της συνταξιοδοτικής μεταρρύθμισης, ο κ. Τσίπρας ζητά η αλλαγή του ορίου ηλικίας συνταξιοδότησης στα 67 έτη μέχρι το 2022 να ξεκινήσει από τον Οκτώβριο και όχι αμέσως. Επίσης ζητά το «phase out» στο ΕΚΑΣ, που συμφωνεί να σταματήσει σταδιακά μέχρι τον Δεκέμβριο του 2019, να γίνει με βραδύτερο ρυθμό.
«Η Ελληνική Δημοκρατία είναι προετοιμασμένη να αποδεχθεί αυτήν την συμφωνία σε τεχνικό επίπεδο, υπό την αίρεση των ακόλουθων τροποποιήσεων, προσθηκών ή διευκρινίσεων, στο πλαίσιο μιας παράτασης του λήγοντος προγράμματος (διάσωσης) και της νέας δανειακής συμφωνίας για την οποία υπεβλήθη αίτημα σήμερα, Τρίτη 30 Ιουνίου 2015», γράφει ο κ. Τσίπρας. «Όπως θα παρατηρήσετε», συμπληρώνει, «οι τροποποιήσεις μας είναι ολοκληρωμένες και σέβονται πλήρως την ευρωστία και αξιοπιστία του σχεδιασμού του συνολικού προγράμματος».
Οι υπουργοί Οικονομικών της ευρωζώνης αναμένεται να συσκεφθούν στις 17:30 (ώρα Βρυξελλών) για να συζητήσουν τη νέα πρόταση του κ. Τσίπρα.
Το μέλλον της Ευρώπης δεν μπορούμε να το παίξουμε στα ζάρια, λάβαμε το αίτημα του Αλ.Τσίπρα για νέο πρόγραμμα, αλλά κάτι τέτοιο δεν μπορεί να συζητηθεί χωρίς να αποφασίσει η γερμανική βουλή, δήλωσε
Καμία συζήτηση για νέο πρόγραμμα με την Ελλάδα, πριν από το δημοψήφισμα, διεμήνυσε η Καγκελάριος Μέρκελ σε ομιλία της προς τους Γερμανούς βουλευτές.
Χθες το βράδυ λάβαμε αίτημα από τον Αλέξη Τσίπρα για νέο πρόγραμμα, είπε η κυρία Μέρκελ αλλά δεν μπορούμε να πάρουμε καμία απόφαση πριν αποφασίσει σχετικά η γερμανική Βουλή.
Ένας καλός Ευρωπαίος είναι εκείνος που σέβεται τις συνθήκες και το δίκαιο και βοηθά στην σταθερότητα της Ευρωζώνης, είπε η καγκελάριος της Γερμανίας καταχειροκροτούμενη από τους βουλευτές.
Θέλουμε μία ένωση σταθερότητας και ευημερία, υπογράμμισε η κυρία Μέρκελ εξηγώντας ότι κάτι τέτοιο δεν μπορεί να γίνει χωρίς σεβασμό στους κανόνες.
«Το θέμα είναι αυτό και όχι αν υπάρχει μια διαφορά μερικών εκατομμυρίων», τόνισε η Γερμανίδα καγκελάριος και επανέλαβε ότι τα θέματα όλα μπορούν να εξεταστούν μετά την διεξαγωγή του δημοψηφίσματος στην Ελλάδα, ώστε να εξετάσουμε αν υπάρχει περιθώριο συμβιβασμού.
«Το μέλλον της Ευρώπης δεν μπορούμε να το παίξουμε στα ζάρια» ήταν ο βαρύς υπαινιγμός της κυρίας Μέρκελ για τους χειρισμούς της ελληνικής κυβέρνησης.
Σύμφωνα με πληροφορίες, τέσσερις τουρίστες, ένας Τούρκος και 3 Γερμανοί, συνελήφθησαν με τη διαδικασία του αυτόφωρου την Κυριακή, στην περιοχή Γουριά της Κέρκυρας, όπου διέμεναν, όταν στις αποσκευές τους βρέθηκε η ελληνική σημαία, που νωρίτερα είχαν κατεβάσει από το Ενετικό φρούριο.
Οι τουρίστες αφέθηκαν ελεύθεροι με περιοριστικούς όρους.
Ο αριθμός των προαπαιτούμενων που θέτει το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο προκειμένου να χορηγεί δάνεια έχει αυξηθεί τα τελευταία χρόνια παρά τις υποσχέσεις του οργανισμού ότι θα περιορίσει τις προϋποθέσεις που χαρακτηρίζονται "επαχθείς όροι" από τους επικριτές του.
Σύμφωνα με μια μελέτη του Eurodad (Ευρωπαϊκό Δίκτυο Χρέους και Ανάπτυξης), ενός δικτύου 48 μη κυβερνητικών οργανώσεων από 19 ευρωπαϊκά κράτη, οι χώρες που αναζητούν απεγνωσμένα ρευστότητα βρίσκονται σε δυσμενή θέση στις συζητήσεις τους με το ΔΝΤ οι οποίες θυμίζουν διαπραγμάτευση "με το πιστόλι στον κρόταφο".
Τα τελευταία δύο χρόνια το ΔΝΤ έθεσε περίπου 20 όρους, κατά μέσο όρο, σε καθένα από τα δάνεια που ενέκρινε. Ο αριθμός αυτός είναι μεγαλύτερος από εκείνος που είχε υπολογίσει το Eurodad σε δύο προηγούμενες εκθέσεις του. Στην μελέτη του που δόθηκε σήμερα στη δημοσιότητα ασχολήθηκε με 23 δάνεια που χορηγήθηκαν από τον Οκτώβριο του 2011 μέχρι τον Αύγουστο του 2013.
Εξάλλου, πολλές από τις προϋποθέσεις επικεντρώνονται σε πολιτικά ευαίσθητα θέματα, όπως είναι οι περικοπές στους μισθούς των δημοσίων υπαλλήλων ή η μεταρρύθμιση του ιδιωτικού τομέα.
Σε μια έκθεσή του το 2011 το ΔΝΤ είχε υποσχεθεί ότι θα είναι "φειδωλό" στους όρους που θέτει και ότι θα επικεντρωθεί περισσότερο σε κρίσιμα μακροοικονομικά ζητήματα. Ωστόσο το Eurodad υποστηρίζει ότι το ταμείο κάνει βήματα προς τα πίσω, καθώς "αυξάνει τον αριθμό των διαρθρωτικών όρων που επιτάσσουν αλλαγές πολιτικής ανά δάνειο και παραμένει σε μεγάλο βαθμό επικεντρωμένο σε ιδιαίτερα ευαίσθητους τομείς της πολιτικής".
Τα αποτελέσματα της μελέτης αυτής ωστόσο ενδέχεται να εμφανίζονται διαστρεβλωμένα λόγω των μεγάλων δανειακών προγραμμάτων στα οποία προχώρησε το ΔΝΤ κατά την εξεταζόμενη περίοδο. Τα δάνεια προς την Κύπρο, την Ελλάδα και την Τζαμάικα αποτέλεσαν το 87% των συνολικών δανείων που εγκρίθηκαν και το καθένα τους συνοδεύτηκε από 35 όρους, κατά μέσο όρο. Στην περίπτωση της Ελλάδας και της Κύπρου τα προγράμματα καταρτίστηκαν από το υπό ευρωπαϊκή κυριαρχία Εκτελεστικό Συμβούλιο του διεθνούς οικονομικού οργανισμού που απαίτησε σκληρές περικοπές σε αντάλλαγμα για την παροχή βοήθειας, όπως επισήμανε ο διευθυντής του Eurodad Τζέσε Γκρίφιθς.
Πριν από έξι χρόνια η εσωτερική επιτροπή ελέγχου του ΔΝΤ είχε καλέσει το Ταμείο να περιορίσει δραστικά τις προϋποθέσεις που θέτει για τα δάνεια, με το επιχείρημα ότι δεν είναι πάντα αποτελεσματικές. Οι δανειακοί όροι αποτελούσαν ανέκαθεν τον πονοκέφαλο των κυβερνήσεων και πολλών τοπικών οργανώσεων που υποστηρίζουν ότι είναι υπερβολικοί και επιζήμιοι για τις πιο αδύναμες οικονομικά ομάδες. Πολλές κυβερνήσεις εξέφρασαν παράπονα ότι οι όροι δεν είναι προσαρμοσμένοι στις ανάγκες της κάθε χώρας, στις συνθήκες και τους πολιτικούς περιορισμούς που αντιμετωπίζει ενώ μπορεί να συνοδεύονται και από μη ρεαλιστικές προθεσμίες. Τέτοιου είδους όροι, τονίζουν, αποδυναμώνουν τη δυνατότητα μιας χώρας να ελέγχει με αποτελεσματικότητα τα οικονομικά προγράμματά της.
Ο Γκρίφιθς επισήμανε ότι οι χώρες που αντιμετωπίζουν δυσκολίες είναι σε μειονεκτική θέση όταν διαπραγματεύονται με το ΔΝΤ. Προσπαθούν απεγνωσμένα να βρουν ρευστό και να δείξουν στις αγορές και τους άλλους δωρητές ότι οι πολιτικές τους έχουν την έγκριση του Ταμείου. Για παράδειγμα, η Ουκρανία αρνιόταν επί μεγάλο χρονικό διάστημα τους δανειακούς όρους του ΔΝΤ αλλά τελικά τους αποδέχτηκε φέτος, όταν παραδέχτηκε ότι βρίσκεται στα πρόθυρα της χρεοκοπίας. Ο πρωθυπουργός της χώρας μάλιστα είπε ότι η κυβέρνησή του εκτελεί μια αποστολή "αυτοκτονίας" με τη λήψη οδυνηρών αποφάσεων.
"Είναι σαν να σου βάζουν το πιστόλι στον κρόταφο. Αυτές οι αποφάσεις είναι πολιτικές και πρέπει να λαμβάνονται με την ετυμηγορία του λαού αυτών των χωρών και όχι μέσω διαπραγματεύσεων με το ΔΝΤ", τόνισε ο Γκρίφιθς. Το ΔΝΤ υποστηρίζει ότι οι προϋποθέσεις που θέτει είναι απαραίτητες ώστε να επανέλθουν στο σωστό δρόμοι οι οικονομίες αυτών των χωρών αλλά και για να διασφαλίσει ότι θα πάρει πίσω τα χρήματα που δανείζει. Το Eurodad ωστόσο διαπίστωσε ότι οι περισσότερες χώρες δανείζονται κατ΄ επανάληψη. Οι 20 από τις 22 χώρες που εντάχθηκαν σε νέα δανειακά προγράμματα μεταξύ 2011-13 είχαν δανειστεί ξανά την περασμένη δεκαετία, οι περισσότερες μάλιστα είχαν λάβει δάνεια κατά την προηγούμενη τριετία.
Αν ήμουν Έλληνας ψηφοφόρος θα ψήφιζα «όχι» στον αφελή αριστερισμό του ΣΥΡΙΖΑ και στον φαρισαϊσμό της ευρωζώνης, γράφει ο Martin Wolf. Τα σενάρια εξόδου από το ευρώ και οι κίνδυνοι. Γιατί δεν είναι λύση η επιπρόσθετη λιτότητα.
Τι θα ψήφιζα στο δημοψήφισμα για το οικονομικό πρόγραμμα της ευρωζώνης αν ήμουν Έλληνας ; Η απάντηση είναι πως δεν είμαι σίγουρος. Αν πίστευα ότι η Ελλάδα μπορεί να τα καταφέρει μόνη της, είναι βέβαιο ότι θα ψήφιζα κατά του προγράμματος. Αλλά δεν θα μπορούσα να είμαι σίγουρος για κάτι τέτοιο: αν η Ελλάδα χρησιμοποιούσε με σώφρονα τρόπο την δημοσιονομική της κυριαρχία, δεν θα ήταν στην κατάσταση που βρίσκεται σήμερα.
Αν ψήφιζα υπέρ του προγράμματος, δεν θα ήξερα αν ήταν ακόμα στο τραπέζι: η ευρωζώνη λέει ότι δεν είναι, αλλά μπορεί και να μπλοφάρει. Αυτό που θα γνώριζα είναι πως αν η Ελλάδα ψήφιζε ναι, μπορεί να αντιμετώπιζε χρόνια ύφεσης και συρρίκνωσης. Αλλά κάτι τέτοιο μπορεί να είναι καλύτερο από το χάος που θα ακολουθούσε μια έξοδο.
Είναι επίσης σίγουρο πως θα αναρωτιόμουνα αν μπορεί να υπάρξει μέση οδός. Κάποιοι υποστηρίζουν πως είναι δυνατό να παραμείνει η χώρα στην ευρωζώνη ακόμα και αν χρεοκοπήσει η κυβέρνηση. Αυτό θα δικαιολογούσε μια ψήφο στο «όχι».
Θα έπαιρνα την απόφαση μου, απορρίπτοντας τόσο τον αφελή αριστερισμό της κυβέρνησης μου καιτον φαρισαϊσμό της υπόλοιπης ευρωζώνης. Κανείς δεν βγαίνει δικαιωμένος από αυτήν την περιπέτεια.
Η κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ έχει αποτύχει να βάλει μπροστά ένα αξιόπιστο πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων που θα μπορούσε να λύσει τα πολύπλοκα προβλήματα της ελληνικής οικονομίας. Αναλώθηκε αντίθετα σε λαϊκίστικες χειρονομίες, Είναι, με λίγα λόγια, μια φρικτή κυβέρνηση, προϊόν δύσκολων καταστάσεων.
Αλλά και η ευρωζώνη φέρει μεγάλο μερίδιο της ευθύνης. Δεν θα μπορούσε να καταλάβει κανείς από την ρητορική της Γερμανίας πως έχει κηρύξει αναρίθμητες φορές πτώχευση στον 20ο αιώνα. Επιπλέον, δεν υπάρχει καμία δημοκρατία, συμπεριλαμβανομένου και του Ηνωμένου Βασιλείου, που το πολιτικό της σύστημα θα έμενε αλώβητο από μια τόσο μεγάλη ύφεση. Θυμηθείτε πως όταν η Γερμανία πέρασε μια ανάλογη ύφεση, ο Χίτλερ ήρθε στην εξουσία. Ναι, ο ΣΥΡΙΖΑ είναι το αποτέλεσμα της παιδαριώδους και ανεύθυνης πολιτικής που ακολούθησαν οι προηγούμενες ελληνικές κυβερνήσεις. Αλλά είναι και το αποτέλεσμα των μεγάλων λαθών που έκαναν οι πιστωτές από το 2010 και πάνω από όλα της επιμονής τους να διασώσουν τους ανόητους ιδιώτες πιστωτές της Ελλάδας εις βάρος του ελληνικού λαού.
Αλλά το κόστος από τα λάθη του παρελθόντος έχει ήδη καταγραφεί. Η Ελλάδα πρέπει να κοιτάξει στο μέλλον.
Ακόμα και αυτή η οπτική δεν μας βοηθάει όσο θα θέλαμε. Η παράταση του προγράμματος δεν προσέφερε ελπίδες εξόδου προς την ανάκαμψη: άφηνε ένα πολύ μεγάλο χρέος και το κυριότερο απαιτούσε μεγάλη βραχυπρόθεσμα λιτότητα. Δεδομένης της πρόσφατης υπαναχώρησης, φαίνεται να ζητάει την μετακίνηση από ένα πρωτογενές πλεόνασμα κοντά στο μηδέν φέτος σε ένα πλεόνασμα 3,5% του ΑΕΠ ως το 2018. Η επίτευξη αυτού του στόχου μπορεί να απαιτεί μέτρα που θα εξοικονομούσαν 7% του ΑΕΠ και θα συρρίκνωναν την οικονομία κατά 10%.
Είναι σαν να βάζεις ένα υπέρβαρο ασθενή σε μια σκληρή δίαιτα μετά από μια ανακοπή καρδιάς. Η Ελλάδα χρειάζεται ανάπτυξη. Η οικονομική της κατάρρευση εξηγεί γιατί το χρέος της εκτοξεύτηκε σε σχέση με το ΑΕΠ. Το πρόγραμμα θα έπρεπε να μην περιλαμβάνει λιτότητα μέχρι να επιστρέψει η οικονομία σε ανάπτυξη, δίνοντας έμφαση σε μεταρρυθμίσεις που δίνουν ώθηση στην ανάπτυξη και υπόσχονται ελάφρυνση χρέους. Αν το προσφερόμενο πρόγραμμα ήταν τόσο κακό, μήπως θα έπρεπε να ρισκάρω να ψηφίσω «όχι» ; Για να το αποφασίσω θα έπρεπε να σκεφτώ τι θα μπορούσε να συμβεί. Η βραχυπρόθεσμη κατάσταση θα ήταν ξεκάθαρη. Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα έχει περιορίσει την έκτακτη στήριξη στις ελληνικές τράπεζες, επιβάλλοντας αυστηρά όρια στις αναλήψεις. Ορισμένοι υποστηρίζουν ότι αυτό είναι τεράστιο λάθος. Άλλοι πιστεύουν ότι είναι ένα κίνητρο για τους ψηφοφόρους να ψηφίσουν «ναι».
Αν οι Έλληνες ψήφιζαν ναι, ο περιορισμός της στήριξης από την ΕΚΤ μπορεί να αναστρεφόταν. Αλλά είναι δύσκολο να φανταστεί κανείς μια επιτυχημένη επαναφορά του προγράμματος της ευρωζώνης με την σημερινή κυβέρνηση. Μετά την στήριξη στο «όχι», η τελευταία έχει χάσει την εμπιστοσύνη των πιστωτών.
Οπότε θα έπρεπε να έρθει στην εξουσία μια νέα κυβέρνηση. Η οποία θα έπρεπε να υπογράψει την γραμμή με τις τελίτσες.
Μια ψήφος στο «ναι» θα πρόσφερε ένα δυσάρεστο και αβέβαιο μέλλον. Τώρα φανταστείτε μια ψήφο στο «όχι». Δύο θα ήταν τα πιθανά αποτελέσματα. Το ένα θα ήταν μια κανονική έξοδος. Το νέο νόμισμα θα κατέρρεε σε σχέση με το ευρώ.
Το πόσο θα υποχωρούσε θα καθοριζόταν από τις πολιτικές και τους θεσμούς (ειδικά από την διοίκηση της κεντρικής τράπεζας) που θα εγκαθίδρυε η κυβέρνηση.
Πολύ λογικά κάποιος θα φοβόταν για τα χειρότερα. Ορισμένοι υποστηρίζουν πως η Ελλάδα θα συνέχιζε να βασίζεται στο ευρώ (euroised). Αν συνέβαινε έτσι, η κατάρρευση στην εξωτερική αξία του νέου νομίσματος θα προσέφερε λίγα οφέλη στην ανταγωνιστικότητα. Προσωπικά, θα ήμουν πιο αισιόδοξος: η βελτίωση στην ανταγωνιστικότητα θα ήταν μεγάλη.
Η δεύτερη επιλογή θα ήταν η παραμονή στην ευρωζώνη, παρά την χρεοκοπία. Κάτι τέτοιο είναι λογικά πιθανό. Το τραπεζικό σύστημα θα μπορούσε να ανακεφαλαιοποιηθεί με την μετατροπή ακάλυπτων τραπεζικών υποχρεώσεων. Αυτό φαίνεται τεχνικά εφικτό. Αλλά θα δημιουργούσε ένα τεράστιο αρνητικό σοκ στον ιδιωτικό πλούτο.
Το μεγάλο ερώτημα θα ήταν τότε αν η ΕΚΤ θα ξανάρχιζε τον έκτακτο δανεισμό και σε ποια έκταση. Η επιλογή αυτή δεν μου φαίνεται ιδιαίτερη ελκυστική: θα περιλάμβανε όλα τα προβλήματα της συμμετοχής σε μια νομισματική ένωση, με τα επιπρόσθετα μειονεκτήματα μιας χρεοκοπίας. Από αυτό θα ήταν πολύ καλύτερη η επιλογή του «ναι».
Οπότε, ως Έλληνας ψηφοφόρος, θα ήμουν αντιμέτωπος με μια επιλογή ανάμεσα στην Σκύλα και την Χάρυβδη. Η Σκύλα είναι γνωστή: οι ατελείωτες απαιτήσεις της ευρωζώνης για περαιτέρω λιτότητα, ενάντια στην οποία ψήφισαν οι συμπολίτες μου στις προηγούμενες εκλογές. Η Χάρυβδη είναι η κρατική χρεοκοπία και η νομισματική κυριαρχία. Ο πρωθυπουργός Αλέξης Τσίπρας, πιστεύει ότι υπάρχει και ένας τρίτος δρόμος, οι ατελείωτες διασώσεις με ελάχιστους όρους. Αλλά είμαι σίγουρος ότι έχει αυταπάτες. Οπότε ποιον θα διάλεγα ; Αν ήμουν προσεκτικός θα διάλεγα την Σκύλα που γνωρίζω. Αλλά από την άλλη μπορεί να θέλω να ρισκάρω να αναμετρηθώ με την Χάρυβδη.
Ο πόλεμος του Βιετνάμ είναι ένα κλασικό παράδειγμα. Στα κύρυχ ΜΜΕ, τους New York Times ή το CBS ή κάποια άλλα -για την ακρίβεια, σ' όλα τα μήκη κύματος του φάσματος εκτός από την πολύ απομακρυσμένη περιφέρεια, η οποία δεν επηρεάζει σχεδόν κανέναν - στα ΜΜΕ που επηρεάζουν την συντριπτική πλειοψηφία του πληθυσμού, υπήρχε ζωντανός διάλογος.
Διεξαγόταν μεταξύ ανθρώπων που ονομάζονταν «περιστέρια» και ανθρώπων που ονομάζονταν «γεράκια». Οι άνθρωποι που ονομάζονταν «γεράκια» έλεγαν: «Αν επιμείνουμε σ' αυτόν, θα νικήσουμε», ενώ οι άνθρωποι που ονομάζονταν «περιστέρια» έλεγαν: «Ακόμη και να επιμείνουμε σ' αυτόν (τον πόλεμο) πιθανόν να μη μπορέσουμε να νικήσουμε και εκτός αυτού, πιθανόν να σκοτωθούν πολλοί άνθρωποι», ή κάτι τέτοιο. Και οι δυο πλευρές και τα «γεράκια» και τα «περιστέρια», συμφωνούσαν σε κάτι: έχουμε το δικαίωμα να επναθέμεθα στο Ν. Βιετνάμ. Στην πραγματικότητα, ούτε καν παραδεχόντουσαν ότι συνέβαινε αυτό. To ονόμαζαν «άμυνα του Νότιου Βιετνάμ», χρησιμοποιώντας τη λέξη «άμυνα» στη θέση της «επίθεσης», με τον κλασικό Οργουελιανό τρόπο. Στην πραγματικότητα, έκαναν επίθεση εναντίον του Νότιου Βιετνάμ, όπως ακριβώς και οι ρώσον έκαναν επίθεση εναντίον του Αφγανιστάν.
Ακριβώς όπως και αυτοί, στην αρχή εγκαταστήσαμε μια ιουβέρνηση η οποία μας κάλεσε στη χώρα και μέχρι να την εγκαταστήσουμε, ήμασταν αναγκασμένοι να ανατρέπουμε τη μια κυβέρνηση μετά την άλλη. Τελικά, βρήκαμε μια που μας κάλεσε να επέμβουμε, αν και βρισκόμασταν εκεί επί χρόνια, επιτιΒέμενοι τόσο στην ύπαιθρο όσο και στον αστικό πληθυ-σμό. Αυτό και αν είναι επιθετικότητα. Κανένας δεν σκέφτηκε ότι αυτό ήταν λάθος, ή μάλλον, οποιοσδήποτε σκεφτόταν ότι ήταν λάθος δεν γινόταν αποδεκτός στη συζήτηση. Αν ήσουν «περιστέρι», υποστήριζες την επιθετικότητα, αν ήσουν «γεράκι», έκονες το ίδιο. Η αντιπαράθεση «περιστεριών» και «γερακιών» ήταν επομένως καθαρά θέμα τακτικής: «Μπορούμε να φέρουμε τον πόλεμο σε πέρας; Είναι πολύ αι-ματηρός ή πολύ δαπανηρός;». Όλα αυτά βασικά ήταν επου-σιώδη. Η ουσία είναι ότι η επιθετικότητα είναι λάθος. Όταν οι ρώσοι ενσέβαλαν στη Τσεχοσλοβακία, τα κατάφεραν, δεν σκότωσαν πολλούς ανθρώπους, αλλά είχαν κάνει λάθος, διότι η επιθετικότητα είναι λάθος. Όλοι το κατανοούμε. Αλλά δεν μπορούμε να επιτρέψουμε να εκφράζεται δημόσια, αυτή η α-ντίληψη, όταν σχετίζεται ολοφάνερα με τις βίαιες πράξεις του κράτους μας. Αν είχαμε εδώ ένα ολοκληρωτικό κράτος, το Υπουργείο Αλήθειας απλά θα είχε πει: «Είναι σωστό να ει-σβάλλουμε στο Βιετνάμ». Αυτό δεν επιδέχεται αμφισβήτηση. Οι άνθρωποι θα γνώριζαν ότι αυτό είναι το σύστημα προπα-γάνδας και θα μπορούσαν να σκεφτούν ό,τι ήθελαν, θα μπορούσαν να δουν ότι εμείς επιτιθέμεθα στο Βιετνάμ, όπως μπο-ρούμε να δούμε ότι οι ρώσοι επιτίθενταν στο Αφγανιστάν. Δεν θα μπορούσες να επιτρέψεις όμως αυτή την αντίληψη της πραγματικότητας σ' αυτη τη χώρα, είναι πολύ επικίνδυνη. Οι άνθρωποι εδώ είναι πολύ mo ελεύθεροι, μπορούν να εκφρα-στούν και να δράσουν. Επομένως, ήταν αναγκαίο να προσπα-θήσεις να ελέγξεις την σκέψη, να προσπαθήσεις να την κάνεις να εμφανίζεται, σαν και το μοναδικό θέμα που υπήρχε να ήταν αυτό της τακτικής: μπορούμε να τα βγάλουμε πέρα μ' αυτό τον πόλεμο; Δεν τίθεται θέμα σωστού ή λάθους. Αυτή η τακτι-κή λειτούργησε κατά ένα μέρος αλλά όχι συνολικά. Στους κόλπους του μορφωμένου τμήματος του πληθυσμού, λειτούρ-γησε σχεδόν με απόλυτη επιτυχία. Υπάρχουν καλες μελέτες πάνω σ' αυτό το θέμα ον οποίες δείχνουν, με το ελάχνστο μόνο στατιστικό σφάλμα, ότι μεταξύ των πιο μορφωμένων στρωμά-των του πληθυσμού, το σύστημα της κυβερνητικής προπαγάν-δας γινόταν αποδεκτό χωρίς καμιά αμφισβήτηση. Από την άλ-λη μεριά, ύστερα από μια μακρά περίοδο λαϊκής αυθόρμητης αντίθε€ϊης, αντιρρήσεων και οργάνωσης, ο γενικός πληθυσμός ξέφυγε από τον έλεγχο. Ακόμη και πρόσφατα, το 1982, σύμ-φωνα με τις τελευταίες δημοσκοπήσεις, το 70% του πληθυ-σμού εξακολουθούσε να λέει, επ'αναλαμβάνοντας.την φρασεο-λογία της δημοσκόττησης, ότι ο πόλεμος ήταν «βασικά λανθασμένος και ανήθικος» και όχι απλώς ένα «λάθος». Δηλαδή, η συντριπτικη πλειοψηφία του πληθυσμού δεν είναι ούτε «γεράκια» ούτε «περιστέρια», αλλά αντιτίθεται στην επιθετι-κότητα. Από την άλλη μεριά, το μορφωμένο τμήμα του πλη-θυσμού παραπλανήθηκε. Γι' αυτό, υπάρχει μόνο το τακτικό πρόβλημα «γεράκια» εναντίον «περιστεριών».
ΤΑ ΔΑΝΕΙΑ ΠΟΥ ΧΟΡΗΓΟΥΝ ΤΟ ΔΝΤ ΚΑΙ Η ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΤΡΑΠΕΖΑ ΝΑ
ΔΙΝΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΟΝ ΟΡΟ ,ΟΙ ΧΩΡΕΣ ΠΟΥ ΤΑ ΛΑΜΒΑΝΟΥΝ ΝΑ ΑΚΟΛΟΥΘΟΥΝ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΠΟΥ ΘΑ
ΜΕΙΩΝΟΥΝ ΤΟΝ ΠΛΗΘΥΣΜΟ ΤΟΥΣ,ΟΠΩΣ Η ΣΤΕΙΡΩΣΗ!
ΕΠΙΣΗΣ ΝΑ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΘΕΙ ΚΑΙ Η ΤΡΟΦΗ ΣΑΝ ΟΠΛΟ ΓΙΑ ΤΟΝ ΣΚΟΠΟ
ΑΥΤΟ ΟΠΩΣ ΚΑΙ Η ΥΠΟΚΙΝΗΣΗ ΠΟΛΕΜΩΝ ΕΙΝΑΙ ΕΝΑ ΔΥΝΑΤΟ ΕΡΓΑΛΕΙΟ ΓΙΑ ΝΑ ΜΕΙΩΘΕΙ Ο
ΠΛΗΘΥΣΜΟΣ!
Υπήρχε και βίντεο στο YouTube, με τον ίδιο να κάνει αυτές τις δηλώσεις,
αλλά το έχουν σβήσει!
Το θεμελιώδες στοιχείο του κοινωνικού ελέγχου είναι η στρατηγική της απόσπασης της προσοχής, που έγκειται στην εκτροπή της προσοχής του κοινού από τα σημαντικά προβλήματα και τις αποφασισμένες από τις οικονομικές και πολιτικές ελίτ αλλαγές, μέσω της τεχνικής του κατακλυσμού συνεχόμενων αντιπερισπασμών και ασήμαντων πληροφοριών.
Η στρατηγική της απόσπασης της προσοχής είναι επίσης απαραίτητη για να μην επιτρέψει στο κοινό να……ενδιαφερθεί για απαραίτητες γνώσεις στους τομείς της επιστήμης, της οικονομίας, της ψυχολογίας, της νευροβιολογίας και της κυβερνητικής.
«Διατηρήστε την προσοχή του κοινού αποσπασμένη, μακριά από τα αληθινά κοινωνικά προβλήματα, αιχμάλωτη θεμάτων που δεν έχουν καμία σημασία. Διατηρήστε το κοινό απασχολημένο, τόσο πολύ ώστε να μην έχει καθόλου χρόνο για να σκεφτεί – πίσω στο αγρόκτημα, όπως τα υπόλοιπα ζώα». (απόσπασμα από το κείμενο: Αθόρυβα όπλα για ήρεμους πολέμους).
2. ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΜΕΤΑ ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΛΥΣΕΩΝ
Αυτή η μέθοδος καλείται επίσης «πρόβλημα- αντίδραση – λύση». Δημιουργείται ένα πρόβλημα, μια προβλεφθείσα «κατάσταση» για να υπάρξει μια κάποια αντίδραση από τον κόσμο, με σκοπό αυτός ο ίδιος να ορίσει τα μέτρα που η εξουσία θέλει να τον κάνει να δεχτεί.
Για παράδειγμα: Αφήνεται να ξεδιπλωθεί και να ενταθεί η αστική βία ή οργανώνονται αιματηρές επιθέσεις που αποσκοπούν στο να απαιτήσει ο κόσμος νόμους ασφαλείας και πολιτικές εις βάρος της ελευθερίας. Ή ακόμα: Δημιουργούν μία οικονομική κρίση ώστε να γίνει αποδεκτή ως αναγκαίο κακό η υποχώρηση των κοινωνικών δικαιωμάτων και η διάλυση των δημόσιων υπηρεσιών.
3. Η ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΤΗΣ ΣΤΑΔΙΑΚΗΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ
Για να γίνουν αποδεκτά τα διάφορα απαράδεκτα μέτρα, αρκεί η σταδιακή εφαρμογή τους, λίγο λίγο, επί συναπτά έτη. Κατά αυτόν τον τρόπο επιβλήθηκαν τις δεκαετίες του ΄80 και ΄90 και 2000 οι δραστικά νέες κοινωνικοοικονομικές συνθήκες (νεοφιλελευθερισμός):
Ανύπαρκτο κράτος, ιδιωτικοποιήσεις, ανασφάλεια, ελαστικότητα, μαζική ανεργία, μισθοί που δεν εξασφαλίζουν ένα αξιοπρεπές εισόδημα, τόσες αλλαγές που θα είχαν προκαλέσει επανάσταση αν είχαν εφαρμοστεί μονομιάς.
4. Η ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΤΗΣ ΑΝΑΒΟΛΗΣ
Ένας άλλος τρόπος για να γίνει αποδεκτή μια αντιλαϊκή απόφαση είναι να την παρουσιάσουν ως «επώδυνη και αναγκαία», εξασφαλίζοντας τη συγκατάβαση του λαού τη δεδομένη χρονική στιγμή και εφαρμόζοντάς τη στο μέλλον.
Είναι πιο εύκολο να γίνει αποδεκτή μια μελλοντική θυσία απ’ ό,τι μία άμεση. Κατά πρώτον επειδή η προσπάθεια δεν καταβάλλεται άμεσα και κατά δεύτερον επειδή το κοινό, η μάζα, πάντα έχει την τάση να ελπίζει αφελώς ότι «τα πράγματα θα φτιάξουν στο μέλλον» και ότι οι απαιτούμενες θυσίες θα αποφευχθούν.
Αυτό δίνει περισσότερο χρόνο στο κοινό να συνηθίσει στην ιδέα των αλλαγών και να τις αποδεχτεί με παραίτηση όταν φτάσει το πλήρωμα του χρόνου.
5. ΑΠΕΥΘΥΝΣΗ ΛΟΓΟΥ ΣΤΟ ΚΟΙΝΟ ΣΑΝ ΑΥΤΟ ΝΑ ΕΙΝΑΙ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ
Η πλειονότητα των διαφημίσεων που απευθύνονται στο ευρύ κοινό χρησιμοποιούν λόγο, επιχειρήματα, προσωπικότητες και τόνο της φωνής, όλα ιδιαίτερα παιδικά, πολλές φορές στα όρια της αδυναμίας, σαν ο θεατής να ήταν μικρό παιδάκι ή διανοητικά καθυστερημένος.
Όσο περισσότερο θέλουν να εξαπατήσουν το θεατή τόσο πιο πολύ υιοθετούν έναν παιδικό τόνο. Γιατί;
«Αν κάποιος απευθύνεται σε ένα άτομο σαν αυτό να ήταν 12 χρονών ή και μικρότερο, αυτό λόγω της υποβολής είναι πολύ πιθανό να τείνει σε μια απάντηση ή αντίδραση απογυμνωμένη από κάθε κριτική σκέψη, όπως αυτή ενός μικρού παιδιού».
6. ΠΟΛΥ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΗ ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΟΣ ΠΑΡΑ ΤΗΣ ΛΟΓΙΚΗΣ
Η χρήση του συναισθήματος είναι μια κλασική τεχνική προκειμένου να επιτευχθεί βραχυκύκλωμα στη λογική ανάλυση και στην κριτική σκέψη των ατόμων. Από την άλλη, η χρήση των συναισθημάτων ανοίγει την πόρτα για την πρόσβαση στο ασυνείδητο και την εμφύτευση ιδεών, επιθυμιών, φόβων, καταναγκασμών ή την προτροπή για ορισμένες συμπεριφορές.
7. Η ΔΙΑΤΗΡΗΣΗ ΤΟΥ ΚΟΙΝΟΥ ΣΤΗΝ ΑΓΝΟΙΑ ΚΑΙ ΣΤΗ ΜΕΤΡΙΟΤΗΤΑ
Κάντε το κοινό να είναι ανήμπορο να κατανοήσει τις μεθόδους και τις τεχνολογίες που χρησιμοποιούνται για τον έλεγχο και τη σκλαβιά του.
«Η ποιότητα της εκπαίδευσης που δίνεται στις κατώτερες κοινωνικές τάξεις πρέπει να είναι η φτωχότερη και μετριότερη δυνατή, έτσι ώστε το χάσμα της άγνοιας μεταξύ των κατώτερων και των ανώτερων κοινωνικών τάξεων να είναι και να παραμένει αδύνατον να γεφυρωθεί».
8. ΕΝΘΑΡΡΥΝΣΗ ΤΟΥ ΚΟΙΝΟΥ ΝΑ ΕΙΝΑΙ ΙΚΑΝΟΠΟΙΗΜΕΝΟ ΜΕ ΤΗ ΜΕΤΡΙΟΤΗΤΑ
Προωθήστε στο κοινό την ιδέα ότι είναι της μόδας να είσαι ηλίθιος, χυδαίος και αμόρφωτος.
9. ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΤΗΣ ΑΥΤΟΕΝΟΧΗΣ
Κάντε τα άτομα να πιστέψουν ότι αυτά και μόνον αυτά είναι ένοχα για την κακοτυχία τους, εξαιτίας της ανεπάρκειας της νοημοσύνης τους, των ικανοτήτων ή των προσπαθειών τους.
Έτσι, τα άτομα, αντί να εξεγείρονται ενάντια στο οικονομικό σύστημα, υποτιμούν τους εαυτούς τους και νιώθουν ενοχές, κάτι που δημιουργεί μια γενικευμένη κατάσταση κατάθλιψης, της οποίας απόρροια είναι η αναστολή της δράσης. Και χωρίς δράση, δεν υπάρχει επανάσταση.
10. ΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΓΝΩΡΙΖΕΙ ΤΑ ΑΤΟΜΑ ΚΑΛΥΤΕΡΑ ΑΠ’ Ο,ΤΙ ΑΥΤΑ ΓΝΩΡΙΖΟΥΝ ΤΟΥΣ ΕΑΥΤΟΥΣ ΤΟΥΣ
Κατά τα τελευταία 50 χρόνια, η ταχεία πρόοδος της επιστήμης έχει δημιουργήσει ένα αυξανόμενο κενό μεταξύ των γνώσεων του κοινού και εκείνων που κατέχουν και χρησιμοποιούν οι κυρίαρχες ελίτ.
Χάρη στη βιολογία, στη νευροβιολογία και στην εφαρμοσμένη ψυχολογία, το σύστημα έχει επιτύχει μια εξελιγμένη κατανόηση των ανθρώπων, τόσο σωματικά όσο και ψυχολογικά.
Το σύστημα έχει καταφέρει να γνωρίζει καλύτερα τον «μέσο άνθρωπο» απ’ ό,τι αυτός γνωρίζει τον εαυτό του. Αυτό σημαίνει ότι στις περισσότερες περιπτώσεις το σύστημα ασκεί μεγαλύτερο έλεγχο και μεγάλη εξουσία πάνω στα άτομα, μεγαλύτερη από αυτήν που τα ίδια ασκούν στους εαυτούς τους.
